Małopolskie: Na wschód od Trzebini, 22 listopada 2026
: 22 lis 2026, o 18:39
Kolejny spacerek w listopadowej scenerii z kolorami późnej jesieni, pożółkłymi modrzewiami oraz poszarzałymi łąkami i zaroślami.
Mimo listopada sporo ciekawych barw i kontrastów.
Kilka interesujących miejsc na szlaku. Rano w Trzebini jakoś nie czuć było charakterystycznego zapachu z rafinerii.
Pojawiał się miejscami później - być może to wynik jakiegoś procesu technologicznego albo naznaczone powietrze zalega tylko w niektórych rejonach miasta. Powinni sprzedawać w puszkach to trzebińskie powietrze. Ja w sumie lubię ten zapach, choć nie wiem czy jest za zdrowy.
Ze stacji idę szlakiem czarnym przez centrum miasta i wspinam się na wzgórza Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej otaczające miasto od północy.
Tutaj budują ją głównie wapienie triasowe, więc nie ma tylu spektakularnych skałek, ale to także ten region - nie tylko Ojców i Ogrodzieniec.
Ostańcowy charakter ma Ostra Góra.
Jest to rezerwat przyrody.
Porasta go las bukowy. Sporo jest starych drzew o charakterystycznych nabrzmiałych pniach.
Z wielu pozostały już niestety tylko kikuty.
Pod samym szczytem są też ruiny kamiennej budowli. Wg jednych źródeł to dawna owczarnia, wg innych jakieś zakłady przetwarzające tutejszy wapień.
We wsi Psary idę do źródeł Rudawy.
Ta rzeka jest ważna dla Krakowa gdzie wpada do Wisły. Historycznie zasilała fosę miejską i stary wodociąg oraz napędzała podkrakowskie młyny na Czarnej Wsi i na Garbarach. Dziś płynie koło Błoń. Źródło jest raczej niepozorne, zaczyna rzekę o nazwie Psarka, która łączy się z Dulówką i razem tworzą Krzeszówkę a potem Rudawę. Można tu zaobserwować duży spadek poziomu wód podziemnych w związku z funkcjonowaniem w przeszłości kopalni węgla kamiennego Siersza.
Zachowały się bowiem XIX wieczne kamienne kaskady na Psarce wzniesione w celach przeciwpowodziowych przez właścicieli miejscowych dóbr Potockich.
Podobno było 8 takich zapór, ja doliczyłem się sześciu, ale źródło rzeki znajduje się poniżej drugiego, a powyżej dolina jest obecnie sucha i można spokojnie przejść jej dnem.
Z Psar wychodzę za znakami żółtymi szlaku gminnego na wierzchowinę i wędruję lasami w kierunku południowym. Na skraju wzgórza Gierasowa krótka znakowana bocznica doprowadza do odkrywki skał tzw. martwicy karniowickiej.
Martwica, czyli trawertyn generalnie powstaje w wyniku odkładania się węglanu wapnia z udziałem wody, często blisko wodospadów albo w pewnych fragmentach jaskiń. Ta konkretna powstawała w pobliżu gorących źródeł na przełomie karbonu i permu, a więc bardzo dawno. To jedna ze starszych skał budujących Wyżynę. Jest lita, o bardzo drobnych ziarnach, dość krucha i pełna otworków i porów widocznych na powierzchni powstałych w wyniku wydostawania się gazów.
W pobliżu odkrywki z łąk rozpościerają się rozległe panoramy na południe w kierunku gór. Na horyzoncie widać pasmo babiogórskie a po lewej niestety za drzewami chyba majaczyły Tatry.
Schodzę w obniżenie w kierunku wsi Dulowa i Karniowice. Mijam młyn na Dulówce a potem przy błoniach w Karniowicach stoją dwa kościoły.
Ten starszy mały ceglany wygląda na tle nowoczesnego żelbetowego jak karzełek.
W Karniowicach przy cmentarzu parafialnym jest też kolejna osobliwość tzw. kurhan.
To rodzaj katakumb czy podziemnego grobowca, w którym szczątki wpierw zostają mumifikowane w trumnie, a po 4 latach po ich rozpadzie są przekładane do urn. Metoda miała w zamyśle obniżyć koszty utrzymania grobu, nie wiem na ile zdała egzamin - podobno to jedyne takie miejsce w Europie powstałe w 2003 roku z inicjatywy miejscowego proboszcza.
Wracając do Trzebini mijam zabudowania pałacu w Młoszowej. Dziś kompleks jest niestety zamknięty. Jego właścicielem jest Akademia Górniczo Hutnicza.
Rzut oka zza muru pokazuje, że to bardzo ciekawa budowla a podobno osobliwości kryje także park przypominający miniaturowy kompleks w Arkadii pod Łowiczem.
Wracając na stację kolejową mijam jeszcze kirkut w Trzebini. Obiekt jest zamknięty, ale widać, że zachował się w całkiem niezłym stanie jak na cmentarz żydowski.
Na koniec dnia mijam jeszcze komin dawnej huty cynku wraz z sąsiednią hałdą.